ความสุขครอบครัว

21 กรกฎาคม 2568 16:02

บทความโดย พญ.พรรณพิมล วิปุลากร
ประธานกรรมการมูลนิธิเครือข่ายครอบครัว

“ทำไมบ้านนั้นดูมีความสุขจัง” “ทำไมลูกบ้านนี้ดีจัง “เป็นเรื่องของความรู้สึกที่อดเปรียบเทียบไม่ได้ว่าบ้านไหน ลูกใครดูเหมือนจะประสบความสำเร็จ แต่หลายครั้งที่ชวนให้สงสัยว่าบ้านที่ดูไม่มีปัญหาทำไมลูกมีปัญหา คำตอบสำหรับเรื่องนี้อยู่ที่ความสุขของครอบครัว ความสุขครอบครัวเป็นพื้นฐานสำคัญของความผูกพัน การส่งต่อการเรียนรู้ การเติบโตของสมาชิกทุกคนในครอบครัว โดยเฉพาะสำหรับเด็กที่ต้องอาศัยสิ่งแวดล้อมในการเจริญเติบโตอย่างมั่นคง กลายเป็นคุณสมบัติที่อยู่ภายในตัวที่ใช้เป็นทักษะในการเผชิญชีวิตในสังคมเมื่อเติบโต

บ้านที่มีความสุขมาจากพื้นฐานความสัมพันธ์ของสมาชิกในครอบครัว ไม่ว่าจะอยู่ร่วมกันในชายคา หรือต้องแยกกันอยู่ด้วยเหตุปัจจัยที่จำเป็น และเป็นปัจจัยที่มีผลกับความสุขของครอบครัวมากกว่าสถานการณ์ ภายนอกครอบครัวที่แปรพันไปตามสภาพทางสังคม สถานการณ์ในชีวิต วิกฤตที่เกิดขึ้น ความแตกต่างของเศรษฐานะ อาจมีผลกระทบกับความสุขของครอบครัวแบบชั่วคราว แต่สามารถประสานได้ด้วยความสัมพันธ์ของครอบครัว หากจะพูดว่าทุกครอบครัวสามารถมีความสุขได้เดี๋ยวนี้ ถ้าเข้าใจเรื่องความสัมพันธ์ก็คงจะสามารถพูดได้

หน้าตาครอบครัวที่มีความสุขน่าจะเป็นอย่างไร ดูจากภายนอกเพียงแค่บ้านหลังใหญ่ อยู่พร้อมหน้าพ่อแม่ลูก อาจไม่เพียงพอ ไม่เช่นนั้นคงไม่ได้เห็นเด็กที่ไม่มีความสุข ก่อปัญหาทั้งที่มีความพร้อมในทุกด้าน วิธีลองประเมินดูความสุขในครอบครัวเราเอง ลองเริ่มจากตอบตัวเองตามความเป็นจริงว่าครอบครัวเรา

มีส่วนร่วมในกิจกรรมร่วมกัน โจทย์ท้าทายของครอบครัวที่มักเริ่มด้วยการบอกว่าไม่มีเวลา ทั้งที่เวลาครอบครัวเป็นเวลาที่หาได้ง่ายที่สุดในทุกวัน เพียงออกแบบให้เกิดการมีส่วนร่วมในบ้าน หรือนอกบ้าน ทั้งในชีวิตประจำวันและในเวลาพิเศษของครอบครัว ทำให้เกิดความสัมพันธ์ต่อกันในช่วงเวลาต่างๆ และในทางกลับกันเวลาที่เริ่มไม่มีความสุข สมาชิกจะเริ่มรู้สึกว่าไม่อยากจะทำอะไรด้วยกัน

มีการสื่อสาร แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ในครอบครัวมีการพูดคุยแลกเปลี่ยนปรึกษาหารือทั้งเรื่องที่เกี่ยวกับครอบครัว เช่น เรื่องลูก เรื่องแผนการออมเงินของครอบครัว รวมทั้งการพูดคุยเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นทั้งปัญหาของครอบครัว และปัญหาของสมาชิกคนใดคนหนึ่ง มีการรับฟังปัญหาความต้องการของกันและกัน โดยเฉพาะพ่อแม่สามารถเข้าใจรับรู้ความต้องการของลูก ตอบสนองได้อย่างเหมาะสมตามวัย และส่งเสริมให้ลูกมีประสบการณ์ตามวัย ในขณะเดียวกันพ่อแม่สามารถสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจในการใช้ชีวิตคู่ แก้ไขข้อขัดแย้งในชีวิตคู่ได้ รวมทั้งมีการสื่อสารที่ส่งเสริมความรู้สึกภาคภูมิใจด้วยการชื่นชม
กัน

​มีการยอมรับซึ่งกันและกัน ทำความเข้าใจความต้องการและความแตกต่างของสมาชิกแต่ละคนในครอบครัว สามารถยอมรับและตอบสนองความต้องการพื้นฐาน โดยเฉพาะความต้องการของเด็กที่เป็นไปตามวัย สามารถยอมรับความแตกต่างระหว่างตนเองกับคู่สมรส หาทางออกในการจัดการปัญหาความแตกต่างระหว่างกัน ไม่หลีกเลี่ยงปัญหา และไม่ใช่ความรุนแรง

​ไม่มีความขัดแย้งบาดหมางกัน พร้อมที่จะหันหน้าเข้าหากันเมื่อเกิดความรู้สึกไม่สบายใจของสมาชิกคนใดคนหนึ่งในครอบครัว แม้กับเด็ก พ่อและแม่พร้อมที่จะเข้าใจ รับรู้ความรู้สึกของลูก ลดความรู้สึกกดดันที่เกิดขึ้น หาทางออกปัญหาแทนที่จะใช้อำนาจต่อกัน ไม่ใช้ความรุนแรงในการอยู่ร่วมกัน ความสามารถในการแก้ไขปัญหาทำให้สมาชิกรู้สึกได้ถึงบรรยากาศของครอบครัวที่ดีแม้จะมีความขัดแย้งกันบ้าง แตกต่างจากครอบครัวที่ไม่สามารถจัดการปัญหาได้ แม้ไม่ทะเลาะกันอย่างเปิดเผย ก็คงบรรยากาศตึงเครียดระหว่างสมาชิกในครอบ
ครัว

มีการช่วยเหลือ ดูแลเอาใจใส่ซึ่งกันและกัน ดูแลเอาใจใส่ในการใช้ชีวิตในครอบครัว สื่อสารความห่วงใย ความเห็นอกเห็นใจ และเป็นกำลังใจให้กันเมื่อสมาชิกในครอบครัวเผชิญกับปัญหา มีความตึงเครียดเกิดขึ้น ครอบครัวเป็นหน่วยสำคัญที่ช่วยให้สมาชิกอบอุ่นใจว่ามีคนที่พร้อมให้ความช่วยเหลือ การใช้ชีวิตร่วมกันในครอบครัวเต็มไปด้วยรู้สึกสบายใจ ในยามจากกันมีความคิดถึงเป็นห่วงเป็นใยกัน

​มีความผูกพันรักใคร่ทางความรู้สึกและอารมณ์ที่ดีต่อกัน เป็นความรู้สึกผูกพันที่เป็นรากฐานความมั่นคงทางอารมณ์ ที่รับรู้ได้จากการแสดงความรักต่อกันอย่างไร้เงื่อนไข เป็นความรักที่มีลักษณะเฉพาะกับคนในครอบครัว รู้สึกได้ถึงความรู้สึกปารถนาดี ความจริงใจต่อกัน สำหรับเด็กที่เติบโตในครอบครัวที่มีความผูกพันรักใคร่ ส่งผลให้เด็กเติบโตตามวัยอย่างเป็นสุข สามารถสร้างการเรียนรู้อย่างเต็มศักยภาพ และมีบุคลิกลักษณะ สภาพจิตใจที่ดี เป็นผู้ทำประโยชน์ต่อสังคมต่อไป

มีความมั่นคงต่อกัน เชื่อมั่นและไว้วางใจกันในครอบครัว ว่าต่างรับผิดชอบและดูแลตนเอง รวมทั้งยึดมั่นในการดำเนินชีวิตอย่างมีเป้าหมายร่วมกันในครอบครัว เป็นฐานหลักคิดสำคัญที่แสดงผ่านพฤติกรรม ทำให้คงคุณค่าของความเป็นครอบครัวไว้ได้

หลายเรื่องเป็นเรื่องที่คนนอกครอบครัวไม่รู้ถ้ามองข้างนอกอาจเข้าใจผิดว่าเป็นครอบครัวที่ดูเหมือนมีความสุข ไม่น่าเกิดปัญหา ในครอบครัวต้องยอมรับสิ่งที่เกิดขึ้น หาวิธีที่จะคลี่คลายสิ่งที่บั่นทอนความสุขในครอบครัวของตัวเราเอง ส่วนปัจจัยภายนอกครอบครัวที่ถือว่าเป็นตัวช่วยเสริมความสุขของครอบครัวมาจากความเป็นเครือญาติที่ช่วยสนับสนุนเกื้อกูลกัน โดยเฉพาะในภาวะวิกฤตของครอบครัว อีกหนึ่งตัวช่วยที่สนับสนุนความสุขครอบครัวได้มาจากความรู้สึกว่ามีเครือข่ายครอบครัวที่จะแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ช่วยเหลือกันและกัน

“ความสุขของครอบครัวจึงเป็นเรื่องของความมั่นคง มากกว่าความมั่งคั่ง ปีใหม่นี้คงเป็นเวลาที่ครอบครัวจะใช้เป็นเวลาพิเศษสำหรับความสุขของครอบครัวร่วมกัน”

#บทความ #ความสุขของครอบครัว
#มูลนิธิเครือข่ายครอบครัว